Reklama z hasłem „wegańskie” w Niemczech – wymagania prawne i ryzyka

10.02.2025

Wegańskie produkty zyskują na popularności, a konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na etykiety i składy kupowanych towarów. W odpowiedzi na ten trend wielu producentów oraz sprzedawców decyduje się na promowanie swoich produktów jako „wegańskie”. Jednak w Niemczech reklama z takim oznaczeniem podlega ścisłym regulacjom prawnym. Niewłaściwe użycie tego określenia może skutkować upomnieniem prawnym i poważnymi konsekwencjami finansowymi. Jakie są kluczowe zasady i gdzie leżą granice zgodnej z prawem reklamy wegańskich produktów?

---

Kiedy produkt może być reklamowany jako „wegański”?

Określenie „wegański” początkowo odnosiło się głównie do diety, ale obecnie oznacza również styl życia, który wyklucza produkty pochodzenia zwierzęcego. W związku z tym reklama zawierająca to słowo musi odpowiadać oczekiwaniom konsumentów i nie wprowadzać ich w błąd.

Zgodnie z niemieckim prawem konkurencji (Lauterkeitsrecht), produkt może być reklamowany jako „wegański” tylko wtedy, gdy nie zawiera żadnych składników odzwierzęcych – ani w składzie, ani w procesie produkcji. Jeśli produkt choć częściowo zawiera substancje pochodzące od zwierząt, jego reklamowanie jako „wegańskiego” jest nielegalne i stanowi wprowadzenie konsumentów w błąd.

Nieuczciwa reklama może prowadzić do naruszenia niemieckiej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (UWG – Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb). Firmy, które stosują mylące oznaczenia, mogą otrzymać upomnienie prawne(Abmahnung), co w konsekwencji może wiązać się z obowiązkiem zapłaty kary finansowej i koniecznością zmiany reklamy.

---

Kiedy oznaczenie „wegańskie” jest zabronione?

Nie zawsze można swobodnie używać określenia „wegańskie” w reklamie. Niemieckie i unijne przepisy przewidują trzy główne sytuacje, w których stosowanie tego oznaczenia jest niezgodne z prawem.

1. Reklama oczywistych cech produktów spożywczych

W przypadku żywności reklama podkreślająca, że produkt jest „wegański”, może zostać uznana za wprowadzającą w błąd, jeśli jest to cecha oczywista.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia UE w sprawie informacji o żywności (Lebensmittelinformationsverordnung – LMIV), zabronione jest reklamowanie cech, które wynikają z samej natury produktu.

Przykłady:

• Reklamowanie ryżu, mąki czy oleju roślinnego jako „wegańskich”. Produkty te z definicji nie zawierają składników odzwierzęcych, więc podkreślanie tego faktu może wprowadzać konsumentów w błąd, sugerując, że producent podjął dodatkowe działania, aby produkt był wegański.
  
• Sugerowanie, że produkt „został specjalnie wyprodukowany bez składników odzwierzęcych”, gdy w rzeczywistości jest to naturalna cecha tego produktu.

Rozwiązanie? Aby uniknąć zarzutu nieuczciwej reklamy, można stosować oznaczenie „naturalnie wegańskie” (Von Natur aus vegan), które nie sugeruje dodatkowego zaangażowania producenta.

2. Nielegalne użycie terminu „wegańskie” w nazwach chronionych produktów

Niektóre nazwy produktów spożywczych są w Unii Europejskiej prawnie chronione i mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego.

Na podstawie art. 78 w związku z załącznikiem VII rozporządzenia UE nr 1308/2013, określenia takie jak:

• mleko,
• ser,
• śmietana,
• masło,
• jogurt,
• kefir,
• serwatka,

mogą być używane tylko w odniesieniu do produktów mlecznych pochodzących od zwierząt.

Oznacza to, że określenia takie jak „wegański ser” czy „wegańskie mleko” są niezgodne z prawem. W 2017 roku Trybunał Sprawiedliwości UE (sprawa C-422/16) potwierdził, że takich nazw nie można stosować w odniesieniu do produktów roślinnych.

Jak uniknąć problemów? Producenci stosują alternatywne nazwy, takie jak:

• „napój owsiany” zamiast „wegańskie mleko”,
• „produkt do smarowania na bazie roślin” zamiast „wegańskie masło”,
• „fermentowany produkt roślinny” zamiast „wegański jogurt”.

3. „Wegańska skóra” – mylące określenie

Podobny problem występuje w branży tekstylnej. Określenie „wegańska skóra” (veganes Leder) jest uważane za mylące, ponieważ sugeruje, że produkt ma właściwości prawdziwej skóry, podczas gdy w rzeczywistości jest to materiał syntetyczny.

Niemieckie organy ochrony konsumentów uznały, że użycie słowa „skóra” w odniesieniu do produktów sztucznych może wprowadzać klientów w błąd i sugerować, że materiał ma takie same cechy jak skóra naturalna.

Zamiast tego dozwolone są określenia:

• „imitacja skóry” (Lederimitat),
• „materiał skóropodobny” (Lederoptik).

Takie nazwy nie sugerują, że produkt jest wykonany z naturalnej skóry, dzięki czemu są zgodne z przepisami.

---

Podsumowanie – jak legalnie reklamować produkty jako „wegańskie”?

Oznaczenie produktów jako „wegańskie” w Niemczech jest dozwolone, o ile są one w 100% wolne od składników odzwierzęcych. Jednak należy uważać na następujące kwestie:

• Można reklamować produkty jako „wegańskie”, jeśli nie zawierają żadnych składników pochodzenia zwierzęcego.
  
• Nie wolno używać określenia „wegańskie” w odniesieniu do produktów, które i tak są wegańskie z natury, np. ryżu czy oleju.
  
• Nie można łączyć terminu „wegańskie” z nazwami zastrzeżonymi dla produktów mlecznych, takimi jak „mleko” czy „ser”.
  
• Określenie „wegańska skóra” jest uznawane za mylące – lepiej użyć „imitacja skóry” lub „materiał skóropodobny”.

Przedsiębiorcy, którzy chcą promować swoje produkty jako „wegańskie”, powinni upewnić się, że ich reklama jest zgodna z przepisami. Nieuczciwa reklama może skutkować upomnieniem prawnym i konsekwencjami finansowymi, dlatego warto zadbać o właściwe nazewnictwo i komunikację marketingową.