Sprzedaż zabawek w Niemczech – obowiązki sprzedawców internetowych
6.02.2021 [Ostatnia aktualizacja: 20.09.2025]
Dyrektywa 2009/48/WE w sprawie bezpieczeństwa zabawek weszła w życie 20 lipca 2009 r. i została transponowana do prawa niemieckiego na mocy drugiego rozporządzenia do ustawy o bezpieczeństwie produktów (2. ProdSV). Rozporządzenie weszło w życie 20.07.2011 r. i zostało znowelizowane w 2021 r.
Dodatkowo od 13 grudnia 2024 r. obowiązuje unijna General Product Safety Regulation (GPSR), która rozszerza obowiązki informacyjne sprzedawców internetowych – m.in. nakazuje podawanie danych producenta i osoby odpowiedzialnej w UE, ostrzeżeń i zdjęcia produktu w każdej ofercie online.
Zakres stosowania 2. ProdSV
2. ProdSV ma zastosowanie przy udostępnianiu zabawek na rynku.
Udostępnianie na rynku oznacza każde dostarczanie zabawki w celu dystrybucji, konsumpcji lub używania na rynku UE w ramach działalności handlowej, odpłatne lub nieodpłatne. Przywóz do Europejskiego Obszaru Gospodarczego jest równoznaczny z udostępnieniem zabawki na rynku.
Co jest zabawką?
Definicja:
Zgodnie z § 2 nr 24a 2. ProdSV zabawki to wszystkie produkty, które są przeznaczone – wyłącznie lub nie wyłącznie – albo zaprojektowane odpowiednio do zabawy dla osób poniżej 14 roku życia.
Określenie „wyłącznie lub niewyłącznie” oznacza, że produkt nie musi być przeznaczony wyłącznie do zabawy, aby został uznany za zabawkę. Może mieć też inne funkcje, np. breloczek do kluczy z dołączonym misiem.
Rodzaje zabawek – definicje § 2 2. ProdSV
a) Zabawka aktywnościowa
(Zamiast wcześniejszego określenia „zabawka ruchowa”)
Zabawki do użytku domowego, których konstrukcja nośna pozostaje nieruchoma w czasie aktywności dziecka i które są przeznaczone do: wspinania się, skakania, huśtania, zjeżdżania, kołysania, obracania, raczkowania, pełzania lub kombinacji tych czynności.
Przykłady: huśtawki, zjeżdżalnie, karuzele, konstrukcje wspinaczkowe, trampoliny, brodziki, nadmuchiwane zabawki (nieprzeznaczone do wody). Pojazdy dla dzieci nie są zabawkami aktywnościowymi.
b) Gra zapachowa
Zabawka ucząca rozpoznawania zapachów lub smaków.
c) Zabawka chemiczna
Zabawka przeznaczona do obchodzenia się z substancjami chemicznymi i mieszaninami, odpowiednia do wieku dziecka, używana pod nadzorem dorosłych.
Przykłady: zestawy do eksperymentów chemicznych, hodowla kryształów, miniaturowe pracownie ceramiczne, emaliowania, fotograficzne.
d) Zabawka funkcjonalna
Działa i jest używana jak urządzenie dla dorosłych, może być jego modelem w skali.
Przykłady: maszyna do szycia, ekspres do kawy.
e) Zestaw kosmetyczny
Do nauki wytwarzania produktów: perfumy, mydła, kremy, szampony, kosmetyki.
f) Gra smakowa
Zabawka umożliwiająca przygotowanie słodyczy lub potraw z użyciem składników spożywczych.
g) Zabawka do zabawy w wodzie
Do użytku w płytkiej wodzie, zdolna unieść lub utrzymać dziecko na wodzie.
Przykład: kaczka do kąpieli.
Co nie jest zabawką?
Za zabawki nie uważa się m.in.:
- dekoracji świątecznych (np. figurki wielkanocne, Mikołaje),
- produktów kolekcjonerskich (z wyraźnym oznaczeniem „dla kolekcjonerów 14+”),
- sprzętu sportowego dla dzieci powyżej 20 kg (np. wrotki, deskorolki),
- rowerów z siodełkiem > 435 mm,
- hulajnóg i pojazdów do transportu po drogach publicznych,
- pojazdów elektrycznych do ruchu drogowego,
- sprzętu do pływania i nauki pływania w głębokiej wodzie,
- puzzli powyżej 500 elementów,
- broni pneumatycznej i pistoletów (z wyjątkiem wodnych),
- fajerwerków,
- zestawów rzutek z metalowymi zakończeniami,
- produktów edukacyjnych powyżej 24 V,
- sprzętu edukacyjnego dla szkół (np. mikroskopy),
- komputerów i konsol (o ile nie mają wartości zabawowej),
- smoczków dla niemowląt,
- lamp i transformatorów,
- biżuterii i dodatków bez funkcji zabawowej.
Uwaga: Lista nie jest wyczerpująca (załącznik I do dyrektywy 2009/48/WE). Każdy produkt należy oceniać indywidualnie.
Praktyczna wskazówka: Organy nadzoru kierują się obiektywnym wyglądem i przewidywanym użyciem. Figurki, pluszaki czy kolorowe handmade produkty (np. szydełkowe maskotki, sensoryczne zawieszki) mogą zostać uznane za zabawki, nawet jeśli sprzedawca opisze je jako „dekoracje”.
Wymagania dotyczące oznakowania i ostrzeżeń
a) Obowiązki producenta
Ostrzeżenia na zabawce umieszcza producent (§ 11 2. ProdSV). Muszą być one:
- czytelne, widoczne i w języku niemieckim,
- poprzedzone słowem „Achtung” („Ostrzeżenie”),
- umieszczone na zabawce, etykiecie, opakowaniu lub w instrukcji,
- dostępne online przed zakupem (nie tylko na stronie szczegółowej).
Brak ostrzeżeń na stronie oferty (np. Amazon, eBay) może być uznany za czyn nieuczciwej konkurencji i skutkować Abmahnung (upomnieniem).
b) Ostrzeżenia ogólne
Zgodnie z załącznikiem V część A dyrektywy 2009/48/WE, dotyczą wieku, wagi, umiejętności użytkownika i ewentualnego nadzoru dorosłych.
Przykłady: zestawy chemiczne („od 8 lat, używać pod nadzorem”), hulajnogi („dla dzieci do X kg”), zabawki funkcjonalne („używać pod nadzorem”).
c) Ostrzeżenia szczegółowe
Załącznik V część B dyrektywy wymaga m.in.:
- dla <36 miesięcy: „Achtung! Nicht für Kinder unter 36 Monaten geeignet” + piktogram (okrąg czerwony, tło białe, twarz i tekst czarne, min. Ø10 mm), z dodatkiem powodu (np. małe części – ryzyko połknięcia),
- zabawki aktywnościowe: „Nur für den Hausgebrauch” + instrukcja dot. montażu i kontroli,
- zabawki funkcjonalne: „Benutzung nur unter unmittelbarer Aufsicht von Erwachsenen”,
- zabawki chemiczne: „Nicht geeignet für Kinder unter … Jahren. Benutzung unter Aufsicht von Erwachsenen”, wraz z informacjami o substancjach, ryzyku i pierwszej pomocy,
- hulajnogi, łyżworolki, rowerki: „Mit Schutzausrüstung zu benutzen. Nicht im Straßenverkehr zu verwenden”,
- zabawki wodne: „Nur im flachen Wasser unter Aufsicht von Erwachsenen verwenden”,
- zabawki w żywności: „Enthält Spielzeug. Beaufsichtigung durch Erwachsene empfohlen”,
- imitacje masek/hełmów: „Dieses Spielzeug bietet keinen Schutz”,
- zabawki zawieszane na łóżeczku/wózku: „Um mögliche Verletzungen durch Verheddern zu verhindern, ist dieses Spielzeug zu entfernen, wenn das Kind beginnt, auf allen vieren zu krabbeln”,
- opakowania substancji zapachowych: „Enthält Duftstoffe, die Allergien auslösen können”.
CE-znakowanie i dokumentacja techniczna
Każda zabawka wprowadzana do obrotu w UE musi posiadać CE-znakowanie. Nie jest to formalność – oznacza, że producent przeprowadził pełną ocenę zgodności.
Producent musi:
- przeprowadzić analizę ryzyka,
- stosować normy EN 71 (mechaniczne, chemiczne, palność itd.),
- sporządzić dokumentację techniczną (konstrukcja, materiały, wyniki testów, analizy ryzyka),
- przygotować i podpisać deklarację zgodności UE,
- udostępnić dokumenty organom nadzoru na żądanie.
Uwaga: reklamowanie CE jako „certyfikatu jakości” (np. „CE-zertifiziert”) jest niedozwolone i może skutkować upomnieniem.
Obowiązki dystrybutorów i sprzedawców (§ 7 2. ProdSV + GPSR)
Przed wprowadzeniem na rynek sprzedawca musi sprawdzić:
- czy zabawka ma oznakowanie CE,
- czy są dołączone dokumenty i instrukcje w języku niemieckim,
- czy producent/importer spełnili wymogi 2. ProdSV,
- czy zabawka nie stwarza zagrożenia.
Od 13.12.2024 r. (GPSR): w każdej ofercie online muszą być widoczne:
- dane producenta (nazwa, adres, e-mail),
- jeżeli producent spoza UE – dane osoby odpowiedzialnej w UE,
- zdjęcie produktu,
- wymagane ostrzeżenia i informacje bezpieczeństwa.
Kontrola, sankcje i recall
Organy nadzoru rynku (np. niemiecki Zoll, Landesbehörden) regularnie przeprowadzają inspekcje i testy. W przypadku naruszeń mogą:
- nakazać wycofanie z rynku,
- nałożyć grzywny,
- zarządzić akcję recall,
- zakazać sprzedaży produktu.
Sprzedawcy powinni dokumentować wszystkie działania naprawcze oraz współpracę z producentem/importerem.
Podsumowanie
Bezpieczna sprzedaż zabawek w Niemczech wymaga znajomości dyrektywy 2009/48/WE, 2. ProdSV oraz GPSR.
Kluczowe obowiązki to:
- poprawna klasyfikacja produktów,
- CE-znakowanie i dokumentacja techniczna,
- ostrzeżenia zgodnie z załącznikiem V,
- informacje online o producencie i bezpieczeństwie,
- gotowość na kontrole i ryzyko recall.
Zapamiętaj: To, co wygląda jak zabawka, prawnie zwykle też jest zabawką – niezależnie od etykiety sprzedawcy.
