Technologicznie „ostrożni” Niemcy ufają AI przy zakupach online
11.08.2025
Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza w życie konsumentów, jednak zaufanie do niej zależy w dużej mierze od kontekstu. Jak pokazuje najnowsze badanie wykonane dla Visa, przeprowadzone w maju 2025 roku na próbie 1000 dorosłych osób w Niemczech, większość respondentów widzi w AI praktyczne korzyści, ale tylko w wybranych obszarach. Wyniki te powinny zwrócić szczególną uwagę sprzedawców internetowych, którzy zastanawiają się nad wdrożeniem inteligentnych asystentów zakupowych w swoich sklepach.
Zakupy tak, prowadzenie auta raczej nie
Ponad połowa badanych (52%) zadeklarowała, że powierzyłaby sztucznej inteligencji robienie zakupów online. Chodzi tu zarówno o proste transakcje, jak zakup biletów na wydarzenia (38%), żywności (29%) czy odzieży (14%), jak i o bardziej złożone procesy, np. rezerwację podróży (20%). Prawie połowa (47%) byłaby skłonna zlecić AI zarządzanie subskrypcjami i umowami, co w praktyce mogłoby oznaczać automatyczne odnawianie lub anulowanie usług w oparciu o preferencje użytkownika.
Zaskakująco wysoki poziom akceptacji wśród Niemców dla powierzenia sztucznej inteligencji samodzielnego dokonywania zakupów może dziwić, biorąc pod uwagę ich reputację jako społeczeństwa ostrożnego i powolnego w adaptacji nowych technologii. Jednym z możliwych wyjaśnień jest fakt, że niemiecki rynek konsumencki od lat opiera się na wyjątkowo rygorystycznym prawie ochrony konsumenta oraz silnych instytucjach nadzorujących jego przestrzeganie. Rozbudowane regulacje dotyczące zwrotów, przejrzystości cen, prawa odstąpienia od umowy w handlu online czy obowiązków informacyjnych sprzedawcy sprawiają, że konsumenci mają poczucie wysokiego bezpieczeństwa transakcji.
Dodatkowo, organizacje takie jak Verbraucherzentrale (organizacje konsumenckie poszczególnych krajów związkowych) aktywnie egzekwują przestrzeganie przepisów, a świadomość praw wśród obywateli jest na tle Europy wyjątkowo wysoka. W takiej rzeczywistości łatwiej jest zaufać nawet nowym technologiom – bo ryzyko nadużyć jest postrzegane jako minimalne, a ewentualne spory można szybko i skutecznie rozwiązać w oparciu o klarowne ramy prawne.
Być może właśnie dlatego znacznie mniejszą akceptację wzbudza pomysł powierzenia AI pełnej kontroli nad samochodem – na taki krok zdecydowałoby się jedynie 28% badanych. Warto jednak zauważyć, że aż 60% ankietowanych byłoby gotowych przekazać AI kontrolę nad domową automatyką (np. ogrzewaniem czy oświetleniem).
Zaufanie do AI wymaga jasnych zasad
Choć 76% respondentów uznaje sztuczną inteligencję za pożyteczną, a 51% twierdzi, że już dziś ułatwia im codzienne życie, to jedynie 16% ocenia ją jako bezpieczną, a 15% – jako technicznie dopracowaną. Badanie pokazuje jednak, że istnieją wyraźne czynniki, które mogłyby zwiększyć zaufanie do AI działającej w imieniu użytkownika.
Najsilniej wpływa na to interaktywność i transparentność: 54% badanych deklaruje większą chęć korzystania z AI, jeśli ta zadaje pytania i weryfikuje decyzje. Równie istotne jest, by system znał ustalone limity wydatków (35%) i preferencje zakupowe użytkownika (32%). Natomiast znajomość ulubionych sklepów (17%) czy bieżących trendów (12%) jest dla konsumentów mniej istotna.
Obecne zastosowania – duży potencjał wzrostu
Mimo wysokiego zainteresowania teoretycznego, w praktyce AI wciąż jest rzadko wykorzystywana do celów zakupowych. Najczęściej służy do wyszukiwania informacji (43%) i tworzenia tekstów (41%), a nieco rzadziej – do tłumaczeń (35%) czy generowania obrazów (27%). Porównywanie produktów przy pomocy AI zadeklarowało jedynie 15% badanych, a tworzenie list zakupowych – zaledwie 5%.
Dla branży e-commerce oznacza to, że istnieje ogromny, niewykorzystany jeszcze potencjał w rozwijaniu rozwiązań, które faktycznie przełożą się na realne ułatwienie procesu zakupowego.
Młodsi bardziej otwarci na autonomiczne decyzje AI
Analiza pokoleniowa pokazuje wyraźną różnicę: osoby poniżej 35. roku życia częściej powierzają AI bardziej zaawansowane zadania – 37% byłoby skłonnych oddać jej kierowanie autem, 30% zarządzanie inwestycjami, a podobny odsetek – organizowanie spotkań. Wśród osób po 45. roku życia odsetek akceptacji dla takich działań jest znacznie niższy.
Wnioski dla sprzedawców internetowych
Dane z badania Visa dostarczają kilku istotnych wskazówek dla polskich i europejskich sprzedawców online:
- konsumenci są otwarci na AI w kontekście zakupów, ale oczekują pełnej kontroli nad procesem oraz możliwości ingerencji w decyzje systemu.
- udowanie zaufania wymaga jasnych reguł i transparentności działań AI – kluczowe będzie np. ustawianie limitów wydatków czy potwierdzanie transakcji.
- istnieje przestrzeń na wprowadzanie rozwiązań, które wykraczają poza zwykłe rekomendacje produktowe – AI może stać się pełnoprawnym „opiekunem” procesu zakupowego, od listy zakupów po finalizację transakcji.
Wdrożenie inteligentnych asystentów w sklepach internetowych, działających zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i w oparciu o jasno określone parametry, może w najbliższych latach stać się ważnym czynnikiem przewagi konkurencyjnej w e-handlu.
