Jak wypowiedzieć podpisane zobowiązanie do zaniechania naruszeń (Unterlassungserklärung)?
31.07.2025
Podpisanie zobowiązania do zaniechania określonego działania (niem. Unterlassungserklärung) to częsty skutek tzw. upomnienia (Abmahnung), czyli formalnego wezwania do zaprzestania naruszenia przepisów – np. prawa konkurencji, przepisów konsumenckich czy regulacji sprzedaży internetowej. Tego rodzaju zobowiązanie bywa jednak problematyczne, zwłaszcza jeśli po latach zmienia się prawo, a sprzedawca nadal formalnie związany jest wcześniejszą deklaracją. Czy można taką deklarację wypowiedzieć? Jak długo ona obowiązuje? I co powinni wiedzieć polscy e-sprzedawcy działający na rynku niemieckim?
Czym jest zobowiązanie do zaniechania i jak długo obowiązuje?
Po otrzymaniu upomnienia od konkurencji lub organizacji chroniącej interesy konsumentów (np. Verbraucherzentrale), adresat – czyli zazwyczaj sprzedawca – proszony jest o podpisanie Unterlassungserklärung. Podpisanie takiego dokumentu oznacza zobowiązanie do niepowtarzania wskazanego działania, które uznano za sprzeczne z prawem.
W przypadku naruszenia tej deklaracji grozi ugoda umowna, czyli kara umowna – często sięgająca pięciocyfrowych kwot w euro. Co istotne, odpowiedzialność może dotyczyć nie tylko identycznego naruszenia, ale również tzw. naruszeń „istotnie podobnych” (kerngleicher Verstoß), co znacznie rozszerza zakres ryzyka.
Co najważniejsze: zgodnie z niemiecką praktyką prawną, zobowiązanie do zaniechania obowiązuje bezterminowo, czyli de facto dożywotnio, o ile nie zostanie wypowiedziane lub unieważnione. Zmiana prawa sama w sobie nie powoduje automatycznego wygaśnięcia zobowiązania – co może prowadzić do paradoksalnych sytuacji, gdy zachowanie formalnie dozwolone przez nowe przepisy nadal jest zabronione na podstawie wcześniej podpisanej deklaracji.
Kiedy możliwe jest wypowiedzenie zobowiązania?
W określonych okolicznościach sprzedawcy mogą wypowiedzieć zobowiązanie do zaniechania. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy po jego podpisaniu zmieni się stan prawny i dane działanie przestaje być uznawane za naruszenie prawa. Mówimy wówczas o nadzwyczajnym prawie do wypowiedzenia (außerordentliches Kündigungsrecht), które pozwala uwolnić się od obowiązku przestrzegania przestarzałych postanowień.
Przykład praktyczny: wielu sprzedawców internetowych w Niemczech zostało w przeszłości zobowiązanych do podawania tzw. linku do platformy rozstrzygania sporów online (tzw. OS-Link). Obowiązek ten wynikał z rozporządzenia unijnego, które jednak z czasem przestało obowiązywać. Pomimo tego, ci sprzedawcy nadal byli formalnie związani wcześniejszym zobowiązaniem – chyba że zdecydowali się na jego wypowiedzenie.
Jak wypowiedzieć zobowiązanie w praktyce?
Przede wszystkim należy dokładnie przeanalizować treść podpisanej deklaracji. Niektóre zobowiązania zawierają klauzulę, zgodnie z którą automatycznie wygasają w przypadku zmiany stanu prawnego – w takim przypadku nie trzeba podejmować dodatkowych działań.
Jeśli jednak deklaracja nie zawiera takiej klauzuli (a to jest najczęstszy przypadek), konieczne jest jej formalne wypowiedzenie. Proces ten najlepiej przeprowadzić przy pomocy prawnika specjalizującego się w niemieckim prawie konkurencji lub e-commerce. W wypowiedzeniu należy powołać się na istotną zmianę prawną, która sprawia, że dotychczasowe zobowiązanie nie ma już uzasadnienia prawnego.
Praktyczne wskazówki dla polskich sprzedawców
Polscy przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż w Niemczech – zarówno przez własny sklep internetowy, jak i platformy typu Amazon.de czy eBay.de – powinni zwracać szczególną uwagę na ryzyko wynikające z długoterminowych zobowiązań po upomnieniu. Oto kilka kluczowych zaleceń:
- Nie podpisuj niczego pochopnie. Zawsze konsultuj treść zobowiązania z prawnikiem przed jego podpisaniem.
- Monitoruj zmiany przepisów. Jeśli prawo się zmieniło, sprawdź, czy nadal obowiązuje cię wcześniejsza deklaracja.
- W razie potrzeby wypowiedz zobowiązanie. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnych kar umownych za działania, które nie są już nielegalne.
- Dokumentuj zmiany i wypowiedzenia. Przechowuj wszelką korespondencję związaną z wypowiedzeniem zobowiązania, aby móc się na nią powołać w razie sporu.
Podsumowanie
Zobowiązanie do zaniechania to skuteczne narzędzie prawne, ale może stać się pułapką, jeśli nie jest właściwie zarządzane. Dla polskich sprzedawców działających na rynku niemieckim kluczowe jest zrozumienie, że takie zobowiązanie obowiązuje co do zasady bezterminowo. W przypadku zmiany prawa konieczne jest aktywne działanie – analiza, konsultacja prawna i formalne wypowiedzenie dokumentu. Tylko wtedy można mieć pewność, że nie grożą nam kary za działania, które formalnie przestały być naruszeniem prawa.
