Pierwszy proces o przycisk odstąpienia od umowy w Niemczech. Organizacja konsumencka pozwała sieć Müller za link w stopce

Podsumuj artykuł z AI
▼
Podsumowanie wygenerowane automatycznie przez Gemini. Sprawdź pełną treść artykułu.

19 listopada 2026

Verbraucherzentrale Baden-Württemberg, czyli organizacja konsumencka działająca w tym niemieckim kraju związkowym, złożyła 10 listopada 2026 roku w sądzie krajowym w Ulm (Landgericht Ulm) pozew o zaniechanie przeciwko spółce Müller Handels GmbH & Co. KG, operatorowi sieci drogerii Müller. Sprawa dotyczy funkcji odstąpienia od umowy, którą sklepy internetowe w Niemczech muszą udostępniać od 19 czerwca 2026 roku. To pierwszy proces wokół tego obowiązku, a jego wynik pokaże, jak niemieckie sądy rozumieją wymóg „wyeksponowanego” umieszczenia przycisku na stronie.

Centrala konsumencka kontra Müller: pierwszy pozew o funkcję odstąpienia od umowy w Niemczech

Zarzut jest wąski i konkretny. W sklepie internetowym Müller, w którym klienci kupują m.in. artykuły gospodarstwa domowego, link z napisem „Vertrag widerrufen” (po polsku: „odstąp od umowy”) znajduje się w stopce strony i nie jest w żaden sposób wyróżniony wizualnie. Kliknięcie prowadzi na osobną podstronę, na której konsument składa oświadczenie o odstąpieniu. Organizacja konsumencka żąda, by sąd zakazał spółce oferowania funkcji odstąpienia w tej formie, a sporną praktykę udokumentowała zrzutami ekranu dołączonymi do pozwu.

Powództwo o zaniechanie to w Niemczech podstawowe narzędzie organizacji konsumenckich. Nie chodzi w nim o odszkodowanie dla konkretnego klienta, lecz o zakaz stosowania określonej praktyki na przyszłość. Konsumenci nie muszą się nigdzie zapisywać, żeby skorzystać z ewentualnego rozstrzygnięcia, bo zakaz obejmie sposób działania sklepu wobec wszystkich kupujących.

Co nakazuje § 356a BGB i gdzie przepis zostawia lukę

Obowiązek wynika z § 356a BGB, czyli przepisu niemieckiego kodeksu cywilnego (Bürgerliches Gesetzbuch) dodanego ustawą opublikowaną w dzienniku ustaw federalnych BGBl. 2026 I nr 28 z 5 lutego 2026 roku. Niemcy wdrożyli w ten sposób dyrektywę (UE) 2023/2673, która dopisała do unijnej dyrektywy o prawach konsumentów 2011/83/UE nowy art. 11a o elektronicznej funkcji odstąpienia. Przepis dotyczy wszystkich umów zawieranych na odległość przez interfejs internetowy, czyli stronę sklepu, aplikację mobilną lub inny ekran, na którym klient składa zamówienie.

Funkcja ma być oznaczona napisem „Vertrag widerrufen” lub innym równie jednoznacznym sformułowaniem, dostępna przez cały okres na odstąpienie od umowy, a także wyeksponowana i łatwo dostępna. Pojęcia „wyeksponowana” ustawodawca nie zdefiniował, więc o miejscu na stronie, rozmiarze, kolorze i kontraście przycisku zdecyduje orzecznictwo. Pierwsze słowo w tej sprawie należy do sądu w Ulm.

Dwa przyciski i potwierdzenie na trwałym nośniku

Mechanizm składa się z dwóch kroków. Po kliknięciu pierwszego przycisku konsument podaje lub potwierdza swoje imię i nazwisko, dane pozwalające zidentyfikować umowę lub jej część oraz adres elektroniczny, na który ma trafić potwierdzenie. Następnie sklep musi udostępnić drugi przycisk, oznaczony „Widerruf bestätigen” („potwierdź odstąpienie”) lub w równoważny sposób. Po jego użyciu sprzedawca niezwłocznie wysyła potwierdzenie odbioru na trwałym nośniku, np. e-mailem, z treścią oświadczenia oraz datą i godziną jego otrzymania. Oświadczenie wysłane przez tę funkcję przed upływem terminu uznaje się za złożone w terminie, więc znacznik czasu z potwierdzenia staje się dowodem w każdym sporze o spóźniony zwrot.

Stopka, nagłówek czy konto klienta: jak sklepy wdrożyły funkcję i dlaczego wyrok z Ulm wyznaczy granicę

Po 19 czerwca wiele sklepów wybrało najprostsze rozwiązanie: tekstowy link w stopce, obok regulaminu i polityki prywatności. Taki wariant nie zmienia wyglądu strony głównej i karty produktu, nie przypomina klientom o możliwości zwrotu na każdym kroku i nie wymaga przebudowy szablonu. Inne sklepy umieściły przycisk w nagłówku, w panelu zamówień albo w e-mailu z potwierdzeniem zakupu, choć funkcja musi działać na samym interfejsie sprzedawcy.

Kancelaria Noerr, omawiając ustawę wdrażającą, powołuje się na uzasadnienie projektu (druk Bundestagu 21/1856): umieszczenie funkcji w stopce jest dopuszczalne, ale przycisk musi się wyróżniać, np. kolorem lub kontrastem, a zwykły link tekstowy nie wystarcza. Rozwiązanie dostępne wyłącznie po zalogowaniu uznano tam za wystarczające tylko wtedy, gdy zamówienie można złożyć jedynie po założeniu konta. Pozew przeciwko Müller trafia dokładnie w to miejsce, a wyrok sądu krajowego będzie pierwszym rozstrzygnięciem, na które powołają się prawnicy, organizacje konsumenckie i sklepy w kolejnych sporach. Ponieważ obowiązek wynika z unijnej dyrektywy, niemiecka wykładnia będzie też punktem odniesienia w innych państwach UE.

Upomnienia i pozwy organizacji konsumenckich jako koszt

W Niemczech uchybienia w sklepach internetowych egzekwuje się nie tylko przez urzędy, lecz przede wszystkim przez upomnienia, czyli płatne wezwania do zaniechania naruszenia wysyłane przez konkurentów i uprawnione stowarzyszenia, oraz przez pozwy o zaniechanie. Sprzedawca, który otrzyma upomnienie, zwykle podpisuje zobowiązanie do zaniechania z karą umowną za kolejne naruszenie i pokrywa koszty pełnomocnika drugiej strony. Kancelaria Noerr spodziewa się fali takich upomnień, podobnej do tej po wprowadzeniu przycisku wypowiedzenia umowy z § 312k BGB, bo brak lub wadliwe wdrożenie funkcji odstąpienia da się sprawdzić w kilka sekund, bez dostępu do danych sklepu. Za brak lub niewłaściwe wdrożenie grożą również grzywny.

Polski sklep sprzedający do Niemiec: scenariusze i ryzyka

Pierwszy scenariusz to polski sklep z niemiecką wersją językową, zbudowany na popularnym szablonie, w którym tłumacz dodał do stopki link „Vertrag widerrufen” prowadzący do formularza. Taki układ odpowiada niemal dokładnie temu, co Verbraucherzentrale zarzuca sieci Müller. Jeżeli sąd w Ulm uzna go za niewystarczający, sklep z niewyróżnionym linkiem ryzykuje upomnienie od niemieckiego konkurenta lub stowarzyszenia, zwrot kosztów prawnika i zobowiązanie z karą umowną, które przy kolejnym błędzie, np. po aktualizacji szablonu, oznacza już realny wydatek. Poprawka wymaga zmiany w szablonie dla wersji desktopowej i mobilnej oraz sprawdzenia, czy formularz działa także dla klientów kupujących bez konta.

Drugi scenariusz to sprzedaż przez marketplace. Według Noerr przy umowach zawieranych przez platformę zewnętrzną odpowiedzialność za funkcję odstąpienia nadal ponosi sprzedawca, który w razie potrzeby powinien zobowiązać operatora platformy umową do jej udostępnienia. Polska firma obecna jednocześnie na Amazon.de i we własnym sklepie musi więc pilnować dwóch różnych ścieżek, a odstąpienia złożone przez przycisk powinny trafiać do tego samego procesu zwrotów co pozostałe: do systemu ERP, magazynu i działu obsługi klienta, z zachowaniem daty i godziny wpływu.

Ten sam obowiązek dotrze do polskich sklepów sprzedających w kraju. Termin wdrożenia dyrektywy minął 19 grudnia 2025 roku, a Polska nie przyjęła przepisów do czerwca 2026 roku. We wrześniu Ministerstwo Finansów opublikowało projekt UC169 nowelizacji ustawy o prawach konsumenta, w którym funkcja ma nosić nazwę „odstąp od umowy tutaj” lub równoważną. Sklep, który teraz dopracuje przycisk na rynek niemiecki, wykorzysta ten sam moduł po wejściu w życie polskich przepisów.

Co sprawdzić w sklepie przed rozstrzygnięciem sądu

Sprzedawca z Polski obsługujący klientów w Niemczech powinien przejrzeć niemiecką wersję sklepu tak, jak zrobiłby to prawnik przygotowujący upomnienie. Przycisk „Vertrag widerrufen” powinien odróżniać się od sąsiednich linków kolorem, tłem lub ramką i być widoczny bez szukania, także na smartfonie, gdzie stopka bywa zwinięta w rozwijane menu. Gość, który kupił bez zakładania konta, musi dotrzeć do formularza bez logowania. Formularz powinien prosić tylko o dane wymienione w § 356a BGB, a drugi krok musi kończyć się przyciskiem „Widerruf bestätigen”.

Warto też sprawdzić automatyczny e-mail z potwierdzeniem: czy zawiera treść oświadczenia, datę i godzinę wpływu oraz informację, że sklep potwierdza jedynie odbiór, a skuteczność odstąpienia jeszcze zweryfikuje. Wzór pouczenia o odstąpieniu w regulaminie trzeba dostosować do nowej uwagi nr 3 w załączniku 1 do art. 246a EGBGB, czyli niemieckiej ustawy wprowadzającej do kodeksu cywilnego. Zrzuty ekranu z datą wdrożenia i opis procesu przydadzą się przy ewentualnym upomnieniu. Organizacja konsumencka publikuje stan sprawy w swoim rejestrze pozwów, a pierwsze rozstrzygnięcie zdecyduje, czy link w stopce wystarczy, czy setki sklepów będą musiały przebudować układ strony.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

piętnaście − 6 =

Szukasz wiedzy o e-commerce?
Zapytaj o darmową analizę lub przeszukaj naszą bazę. 👇
Asystent ecommercenews.pl Jaki temat Cię interesuje?
×
Cześć! 👋 Jestem asystentem ecommercenews.pl.

Pomogę Ci znaleźć artykuły lub skontaktować się z ekspertami Setup.pl. O co chcesz zapytać?