EUDR od 30 grudnia: które sklepy internetowe składają oświadczenie o należytej staranności, a którym wystarczy dokumentacja

10 listopada 2026

Od 30 grudnia 2026 r. sklep internetowy, który sprzedaje meble z litego drewna, kawę, czekoladę, kosmetyki z olejem palmowym czy wyroby z kauczuku, musi umieć wskazać, skąd pochodzi surowiec i kto potwierdził, że nie wyrósł na wyciętym lesie. Dla części sprzedawców skończy się to na archiwum z danymi dostawców i klientów. Inni, przede wszystkim importerzy spoza Unii, będą musieli przed wystawieniem oferty złożyć w unijnym systemie informacyjnym oświadczenie o należytej staranności. Polscy sprzedawcy obsługujący klientów w Niemczech mają na przygotowanie około siedmiu tygodni, a zakres ich obowiązków wyznacza przede wszystkim droga, jaką towar trafia na półkę.

EUDR od 30 grudnia: które towary i które firmy obejmuje rozporządzenie

EUDR, czyli rozporządzenie (UE) 2023/1115 w sprawie produktów niepowodujących wylesiania, dotyczy siedmiu surowców: bydła, kakao, kawy, palmy olejowej, kauczuku, soi i drewna oraz produktów z nich wytworzonych, wymienionych w załączniku I z kodami taryfowymi. Towar może trafić na rynek UE albo zostać z niego wywieziony tylko wtedy, gdy pochodzi z gruntów, które nie zostały wylesione po 31 grudnia 2020 r., powstał zgodnie z prawem kraju produkcji i jest objęty oświadczeniem o należytej staranności. W przypadku drewna dochodzi jeszcze wymóg, by pozyskanie nie prowadziło do degradacji lasu.

Rozporządzenie obowiązuje od czerwca 2023 r., ale jego stosowanie dwukrotnie przesuwano. Po nowelizacji z grudnia 2025 r. przepisy obejmą duże i średnie przedsiębiorstwa od 30 grudnia 2026 r., a mikro i małe firmy, które istniały do 31 grudnia 2024 r., od 30 czerwca 2027 r. Wyjątek dotyczy produktów drzewnych objętych wcześniej EUTR, czyli rozporządzeniem (UE) nr 995/2010 w sprawie drewna i produktów z drewna: mała firma, która już dziś musiała dokumentować ich legalne pochodzenie, nie dostaje dodatkowego półrocza i zaczyna stosować nowe zasady 30 grudnia 2026 r. Tak terminy rozpisuje Komisja Europejska w opisie ról i obowiązków w łańcuchu dostaw.

Operator czy handlowiec: rola w łańcuchu dostaw wyznacza obowiązki sklepu

Rozporządzenie przypisuje role do konkretnej ścieżki zakupu produktu. Ten sam sprzedawca może być operatorem dla stołów sprowadzanych z Wietnamu i handlowcem dla krzeseł kupowanych od niemieckiej hurtowni.

Operator: należyta staranność i oświadczenie w systemie informacyjnym UE

Operatorem jest firma, która jako pierwsza wprowadza produkt z załącznika I na rynek Unii albo go z Unii wywozi. Przed wystawieniem towaru na sprzedaż musi zebrać informacje o kraju i działce produkcji, w tym dane geolokalizacyjne, okresie produkcji i legalności pozyskania surowca, ocenić ryzyko i w razie potrzeby je ograniczyć. Wynik trafia do oświadczenia o należytej staranności, ang. due diligence statement (DDS), składanego w unijnym systemie informacyjnym. System nadaje mu numer referencyjny, który operator przekazuje bezpośredniemu odbiorcy. Jeśli brakuje choćby danych o działce, towaru nie wolno wprowadzić na rynek, nawet gdy kontener stoi już w porcie.

Sprzedawca towaru od dostawcy z UE: dane dostawców i klientów przez pięć lat

Sklep, który kupuje sprawdzony już towar od dostawcy z Unii i odsprzedaje go bez zmiany kodu taryfowego, jest handlowcem. Nie przeprowadza własnej należytej staranności i nie składa oświadczenia, ale przez co najmniej pięć lat przechowuje dane swoich dostawców i odbiorców biznesowych. Jeśli kupuje bezpośrednio od operatora, staje się pierwszym nabywcą i musi dodatkowo zapisać numer referencyjny oświadczenia, którego nie musi przekazywać dalej. Każdy handlowiec, który dowie się, że produkt może naruszać przepisy, zawiadamia odbiorców i właściwy organ nadzoru.

Różnica między małymi a dużymi firmami dotyczy tylko kilku punktów. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa nie rejestrują się w systemie informacyjnym ani nie weryfikują należytej staranności swoich dostawców. Duże sklepy muszą się zarejestrować, choć potem niczego w systemie nie składają, a weryfikację prowadzą wtedy, gdy pojawi się uzasadniona wątpliwość co do zgodności towaru.

Import spoza UE, marketplace i fulfillment: kiedy sklep internetowy staje się operatorem

Rozporządzenie obejmuje każdą dostawę w ramach działalności gospodarczej, a więc także sprzedaż na odległość, zarówno do firm, jak i do konsumentów. W pakiecie wyjaśnień z 4 maja 2026 r. Komisja przesądziła, że konsument w UE nigdy nie jest operatorem, nawet jeśli w zgłoszeniu celnym figuruje jako importer. Operatorem jest dostawca: producent, sklep internetowy albo firma fulfillmentowa, która fizycznie dostarcza towar. Marketplace, który jedynie pośredniczy w zawarciu umowy, co do zasady nie ma obowiązków z EUDR, ale platforma sprzedająca na własny rachunek lub świadcząca usługi magazynowania i wysyłki dla sprzedawców zewnętrznych może zostać uznana za operatora lub handlowca, na co zwraca uwagę kancelaria Reed Smith w analizie pakietu. Artykuł 7 rozporządzenia dodaje, że jeśli towar wprowadziła na rynek firma spoza Unii, za operatora uznaje się pierwszy podmiot z siedzibą w UE, który go udostępnia.

Polski sklep z meblami z drewna tekowego, który sprowadza komody bezpośrednio od producenta z Azji i sprzedaje je przez własną stronę oraz na Amazon w Niemczech, jest operatorem. Przed odprawą celną potrzebuje od producenta współrzędnych plantacji, z której pochodzi drewno, dokumentów legalności wycinki i daty pozyskania, a potem numeru referencyjnego złożonego przez siebie oświadczenia. Bez tych danych komody zostaną w magazynie celnym, a każdy tydzień przestoju to koszt składowania i utracona sprzedaż w szczycie sezonu zakupów świątecznych. Jeśli ten sam sklep sprzedaje także czekoladę i paczkowaną kawę kupowane od hurtowni w Hamburgu, dla tych produktów jest handlowcem: zapisuje dane hurtowni i klientów biznesowych, a przy zakupie bezpośrednio od importera także numer jego oświadczenia, i przechowuje je przez pięć lat. Jako mała firma nie rejestruje się w systemie.

Lista produktów i kody CN: co wypada z rozporządzenia, a co wchodzi od 2027 roku

O tym, czy produkt podlega EUDR, decyduje opis i kod Nomenklatury scalonej (CN), czyli unijnej klasyfikacji towarów stosowanej w taryfie celnej, a nie sam skład. Sama obecność oleju palmowego w recepturze nie wystarcza, by produkt podlegał przepisom. Grudniowa nowelizacja usunęła z załącznika I książki, gazety i inne wyroby poligraficzne.

Kolejne zmiany przyniosło rozporządzenie delegowane (UE) 2026/2102 z 13 lipca 2026 r. Zgodnie z komunikatem Komisji z zakresu wypadają skóry bydlęce i wyroby skórzane, opony bieżnikowane, soja do siewu, wyroby z gumy wulkanizowanej, pasy przenośnikowe i transmisyjne oraz siedzenia do samolotów i samochodów. Od 30 grudnia 2027 r. dochodzą natomiast kawa rozpuszczalna, część pochodnych oleju palmowego i mrożone ozory wołowe. Sklep z akcesoriami skórzanymi może więc odetchnąć, a sklep z kawą powinien już teraz zaplanować dokumentację dla kawy rozpuszczalnej na kolejny rok. Asortyment trzeba porównać z aktualną wersją załącznika na poziomie kodów, którymi firma faktycznie się posługuje w zgłoszeniach i fakturach. Stara lista prowadzi albo do zbędnej pracy, albo do przeoczenia produktu objętego przepisami.

Wymogi dotrą też do logistyki. DHL Express wymaga, by nadawca podał numer referencyjny oświadczenia dla każdego produktu objętego EUDR w dokumentach przesyłki przed jej nadaniem, a dla towarów zwolnionych specjalny kod TARIC z literą Y. Przewoźnik zaznacza, że nie sprawdza poprawności tych danych, więc błąd w numerze obciąża sprzedawcę i może zatrzymać przesyłkę na odprawie.

Kary w Niemczech i przygotowanie polskiego sprzedawcy do 30 grudnia

Artykuł 25 rozporządzenia zobowiązuje państwa członkowskie do kar, których maksymalna wysokość dla firm wynosi co najmniej 4 proc. całkowitego rocznego obrotu w Unii. Do tego dochodzą konfiskata towarów i przychodów z ich sprzedaży, czasowe wykluczenie z zamówień publicznych i dostępu do środków publicznych na okres do 12 miesięcy oraz czasowy zakaz wprowadzania produktów na rynek. W Niemczech rząd federalny przedłożył Bundestagowi projekt ustawy o produktach wolnych od wylesiania (druk 21/8278). Nadzór mają sprawować władze krajów związkowych i BLE, czyli Federalny Urząd ds. Rolnictwa i Żywności. Projekt przewiduje grzywny do 100 tys. euro, a w przypadku większych firm do 4 proc. rocznego obrotu w UE, roczne kontrole obejmujące do 9 proc. handlowców sprzedających produkty z krajów wysokiego ryzyka, a za umyślne wprowadzenie na rynek niezgodnego towaru karę do pięciu lat pozbawienia wolności.

Co powinien zrobić sprzedawca z Polski przed końcem roku

Pierwszym krokiem jest przegląd katalogu w systemie ERP lub PIM, czyli programie do zarządzania danymi produktowymi, i oznaczenie każdej pozycji kodem CN. Dla produktów z załącznika I trzeba ustalić rolę firmy osobno dla każdej ścieżki zakupu: import spoza UE to obowiązki operatora, zakup od unijnego dostawcy to rola handlowca. Od dostawców z Unii trzeba już teraz zażądać numerów referencyjnych oświadczeń i zapisać w umowach obowiązek ich przekazywania razem z fakturą, a od producentów spoza Unii danych geolokalizacyjnych i dokumentów legalności pozyskania surowca. Numery referencyjne, dane dostawców i odbiorców biznesowych powinny trafiać automatycznie do archiwum powiązanego z zamówieniem, bo pięcioletni obowiązek przechowywania trudno wypełnić na podstawie skrzynki mailowej. Sklepy wysyłające kurierem poza Unię, na przykład do Szwajcarii, powinny dodać numer referencyjny lub kod TARIC do danych przesyłki przekazywanych przewoźnikowi przez integrację sklepu. Firmy korzystające z fulfillmentu na Amazon lub w zewnętrznym magazynie powinny ustalić z operatorem logistycznym na piśmie, kto w ich modelu odpowiada za dokumentację, zanim zrobi to za nich niemiecki organ nadzoru.